Muzeum Przyrodnicze Wielkopolskiego Parku Narodowego w Jeziorach to miejsce, gdzie można poznać przyrodę jednego z najstarszych polskich parków narodowych bez konieczności wędrowania po szlakach. Cztery sale ekspozycyjne mieszczą się w budynku z ciężką historią – dawnej rezydencji Arthura Greisera, namiestnika tzw. Kraju Warty w czasie II wojny światowej. Dziś to spokojne miejsce nad Jeziorem Góreckim, gdzie w kilkanaście minut można przejść przez miliony lat ewolucji przyrody wielkopolskiej.

Muzeum działa od 1998 roku, ale jego korzenie sięgają znacznie wcześniej. Jego poprzednik w Puszczykowie otwarto już w 1952 roku, na pięć lat przed oficjalnym powołaniem Wielkopolskiego Parku Narodowego. Inicjatorem był Antoni Wiśniewski, leśniczy z Puszczykowa, który wraz z nadleśniczym Gustawem Spławą-Neymanem i kierownikiem Zakładu Bioekologii rozumiał, że przyszły park będzie potrzebował miejsca edukacji przyrodniczej.

Historia zapisana w budynku

Sam budynek, w którym mieści się muzeum, niesie ze sobą mroczną przeszłość. Pałac wybudowano w latach 1940-1943 jako rezydencję dla Arthura Greisera, zbrodniarza wojennego odpowiedzialnego za zbrodnie na ludności cywilnej podczas okupacji. Po wojnie budynek zmienił przeznaczenie – przez lata służył jako prewentorium przeciwgruźlicze dla dzieci. Dopiero w 1998 roku, gdy stary budynek muzeum w Puszczykowie popadł w ruinę, eksponaty przeniesiono do Jezior.

Nie każdy wie, że przez 46 lat działalności w Puszczykowie muzeum odwiedziło prawie 800 tysięcy osób. To spory kawałek historii edukacji przyrodniczej w Wielkopolsce.

Muzeum w Puszczykowie powstało zanim formalnie powołano Wielkopolski Park Narodowy. Jego twórcy wiedzieli, że przyroda potrzebuje nie tylko ochrony, ale też ludzi, którzy ją zrozumieją.

Cztery sale pełne przyrody

Ekspozycja zajmuje około 300 metrów kwadratowych na parterze budynku dyrekcji parku. Zwiedzanie zaczyna się od sali poświęconej historii powstania Wielkopolskiego Parku Narodowego i sylwetce profesora Adama Wodziczki, który walczył o jego utworzenie. Tu można zobaczyć plastyczną mapę parku, poznać typy zbiorowisk leśnych i dowiedzieć się o pomnikach przyrody.

W tej samej przestrzeni czeka niespodzianka – ekspozycja poświęcona zwierzętom epoki lodowcowej. Na tablicy przedstawiono cztery wielkie ssaki plejstoceńskie: mamuta, nosorożca włochatego, tura i dzikiego konia. Obok leżą prawdziwe szczątki tych zwierząt znalezione w żwirowni w Pradolinie Warciańsko-Odrzańskiej. To kawałek prehistorii dosłownie na wyciągnięcie ręki.

Druga sala to królestwo wody i lasu. Główną atrakcję stanowi diorama leśno-wodna pokazująca przyrodę obszaru ochrony ścisłej „Grabina” przy Jeziorze Góreckim. Można też zobaczyć przekroje jezior i zjawisko sukcesji ekologicznej. Dzieci uwielbiają akwaria z żywymi rybami, które pływają w wodach Wielkopolskiego Parku Narodowego – to coś zupełnie innego niż martwe eksponaty.

Ptaki, owady i kolekcja motyli

Trzecia sala należy wyłącznie do ptaków. W gablotach ułożono bogatą kolekcję gatunków związanych z terenem parku – wszystko w układzie systematycznym, więc łatwo odnaleźć konkretne rodziny. Plansze na ścianach tłumaczą wędrówki ptaków, formacje w locie i rodzaje budek lęgowych. Jest też kolekcja jaj różnych gatunków, co bywa fascynujące zwłaszcza dla młodszych zwiedzających.

Ostatnia, czwarta sala, to świat owadów. Prezentowane są zarówno te szkodliwe dla drzewostanów, jak i te objęte ochroną gatunkową oraz związane ze środowiskiem wodnym. Perłą zbiorów jest bogata kolekcja motyli – kolorowa i naprawdę imponująca.

W holu budynku regularnie organizowane są wystawy czasowe poświęcone innym polskim parkom narodowym. Warto sprawdzić, co akurat można zobaczyć oprócz stałej ekspozycji.

Dla kogo to miejsce

Muzeum sprawdzi się przede wszystkim jako punkt startowy do zwiedzania Wielkopolskiego Parku Narodowego. Przed wyruszeniem na szlaki warto spędzić tu godzinę, żeby zrozumieć, co się właściwie będzie oglądać w terenie. Rodziny z dziećmi znajdą tu spokojne miejsce na edukacyjne popołudnie – akwaria i eksponaty zwierząt robią wrażenie nawet na tych, którzy zwykle nudzą się w muzeach.

Miłośnicy przyrody docenią szczegółowość ekspozycji, zwłaszcza jeśli chodzi o ptaki i owady. Kolekcje są naprawdę obszerne i dobrze opisane. Nauczyciele często przywożą tu szkolne wycieczki – muzeum współpracuje z Leśną Szkołą, gdzie prowadzone są czterogodzinne programy edukacyjne.

Nie jest to miejsce na całodzienną wycieczkę. Zwiedzanie zajmuje około godziny, może półtorej, jeśli czyta się wszystkie opisy i przygląda dokładnie eksponatom. Ale właśnie o to chodzi – szybko, konkretnie, bez zbędnego chodzenia po pustych salach.

Informacje praktyczne: ceny biletów

Bilety nie są drogie. Bilet normalny kosztuje kilka złotych, ulgowy jeszcze mniej. Prawo do ulgi mają dzieci powyżej 3 lat, młodzież szkolna, studenci, emeryci, renciści oraz osoby z niepełnosprawnościami po okazaniu legitymacji. Nauczyciele-opiekunowie w trakcie wycieczki szkolnej wchodzą za darmo (jeden opiekun na 15 uczniów).

Dzieci do lat trzech nie płacą za wstęp. Muzeum przyjmuje płatności kartą, co bywa wygodne, bo nie każdy nosi przy sobie gotówkę. W holu działa też punkt sprzedaży pamiątek, gdzie można kupić mapy Wielkopolskiego Parku Narodowego, przewodniki i różne gadżety związane z parkiem.

Godziny otwarcia i jak dojechać

Muzeum jest otwarte od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-14:00. W niedziele (od 1 marca do 30 września) czynne jest dłużej: od 11:00 do 18:00. W soboty muzeum przyjmuje tylko zorganizowane grupy po wcześniejszym umówieniu. Nieczynne jest w dni poświąteczne, święta państwowe i kościelne.

Dojazd z Poznania zajmuje około 20 minut samochodem. Jeziory leżą w gminie Mosina, tuż przy głównej trasie prowadzącej przez Wielkopolski Park Narodowy. Na miejscu jest parking – warto wiedzieć, że parkingi w parku są płatne, choć niestrzeżone.

Adres: Jeziory 1, 62-050 Mosina. Budynek dyrekcji parku łatwo rozpoznać – to duży pałac przy samym jeziorze. Za muzeum znajduje się punkt widokowy na Wyspę Zamkową na Jeziorze Góreckim, więc po zwiedzaniu warto poświęcić kilka minut na spacer.

Muzeum wchodzi w skład Centrum Edukacji Ekologicznej WPN razem z salą audiowizualną, Leśną Szkołą i czterema ścieżkami dydaktycznymi. Rocznie odwiedza je około 10-15 tysięcy osób. Kontakt: telefon 61 898 23 23 lub 507 099 488, email: [email protected].