Muzeum Śremskie przy ulicy Mickiewicza to miejsce, które powstało z pasji jednego człowieka i dziś funkcjonuje jako pełnowartościowe centrum kultury regionalnej. Nie jest to typowa galeria z zakurzonymi gablotami – kompleks łączy historyczną willę z początku XX wieku z nowoczesnymi przestrzeniami wystawienniczymi i parkiem rzeźby. Warto tu zajrzeć nie tylko dla samych zbiorów, ale też dla klimatu całego miejsca, które rozciąga się na hektarze terenu z widokiem na Wartę.

Lokalizacja ma swoje plusy. Naprzeciwko muzeum stoi charakterystyczna wieża ciśnień z lat 20. XX wieku, a kilkadziesiąt metrów dalej zaczyna się promenada nadwarciańska. Wszystko da się zwiedzić w ramach jednego spaceru.

Historia od znalezionej monety do miejskiej instytucji

Początki muzeum są dość nietypowe. W 1895 roku młody Feliks Sałaciński, miejscowy cukiernik, znalazł na polu pod Śremem starą monetę z czasów Zygmunta III Wazy. Ten przypadkowy znalezisko uruchomiło w nim pasję kolekcjonerską, która trwała przez całe życie.

Sałaciński systematycznie gromadził wszystko, co miało wartość historyczną – od znalezisk archeologicznych i militariów po starodruki. W okresie międzywojennym jego prywatna kolekcja liczyła około 4000 eksponatów i mieściła się przy ulicy Poznańskiej 12. Mieszkańcy mogli ją zwiedzać, co jak na tamte czasy było sporym ewenementem.

II wojna światowa rozbiła kolekcję Sałacińskiego. Część eksponatów zrabował okupant, inne uległy rozproszeniu. Po 1945 roku kolekcjoner zdołał odzyskać znaczną część zbiorów, ale nie udało mu się już przekazać ich oficjalnie miastu za życia.

Po śmierci Sałacińskiego w 1958 roku jego spadkobiercy odziedziczyli zbiory. Dopiero w połowie lat 70. władze Śremu wykupiły część kolekcji, co dało początek obecnemu muzeum. W 1976 roku placówka otrzymała siedzibę w kilku pomieszczeniach starego ratusza, a w 1991 przeniosła się do obecnej lokalizacji – secesyjnej willi przy ulicy Mickiewicza 89.

Co zobaczysz w zbiorach muzealnych

Muzeum ma ponad 9000 eksponatów zgrupowanych w kilku działach tematycznych. Wystawa stała zajmuje parter starej willi i wykorzystuje nowoczesne technologie – nie ma tu liniowej narracji, tylko kilka autonomicznych całości, które można zwiedzać w dowolnej kolejności.

Dział archeologiczny pokazuje znaleziska z okolic Śremu – od narzędzi krzemiennych po popielnice. Sekcja etnograficzna prezentuje kulturę ludową regionu, a dział rzemiosła cechowego dokumentuje dawne zawody i narzędzia rzemieślników. Są też militaria związane ze Śremskim Bractwem Strzeleckim (kurkowym), w tym pamiątki historyczne i repliki dawnej broni.

Dział historyczny koncentruje się na dziejach miasta i regionu. Wśród ciekawostek znajduje się tu kopia dziecięcej zbroi renesansowej oraz armatka należąca niegdyś do hrabiego Edwarda Raczyńskiego.

Nowoczesna architektura spotyka historię

Kompleks muzealny składa się z trzech budynków. Serce stanowi stara willa z około 1910 roku, gdzie mieści się wystawa stała. Do tego dochodzi osobny budynek galerii oraz nowoczesny pawilon ze szkła i betonu – tzw. „akwarium” – gdzie prezentowana jest sztuka współczesna.

Sale połączone są wewnętrznym dziedzińcem z majestatycznym jesionem pośrodku. Można tu usiąść na ławce i podziwiać widok na Wartę. Muzeum dysponuje też bezpłatnym parkingiem na 43 miejsca, co w centrum miasta nie jest bez znaczenia.

Przed wejściem do starej willi stoją dwie monumentalne, bezgłowe rzeźby autorstwa Magdaleny Abakanowicz – światowej sławy artystki. Na parkingu za galerią można zobaczyć instalacje Jana Berdyszaka.

Park muzealny z starodrzewem i przepływającym strumieniem graniczy bezpośrednio z promenadą nadwarciańską. Na wysokości muzeum stoi parkowa rzeźba przedstawiająca Jerzego Jurgę – lokalnego malarza i kusznika.

Wystawy czasowe i wydarzenia cykliczne

Poza ekspozycją stałą muzeum organizuje regularnie zmieniające się wystawy czasowe. Tematyka bywa różna – od rocznic wydarzeń narodowych po historię miasta, od fotografii po malarstwo współczesne. W „akwarium” króluje sztuka współczesna ze zbiorów własnych lub wypożyczona z innych instytucji.

Muzeum prowadzi też cykliczne wydarzenia. Jedno z ciekawszych to „Atelier fotograficzne w dawnym stylu”, podczas którego odtwarzany jest wygląd starego studia fotograficznego wraz z historycznym sprzętem. Można nauczyć się robić fotografie w sepii, jak za dawnych czasów.

Inne powracające wydarzenie to „Książka z autografem” – spotkania poświęcone historii Śremu i jego mieszkańców. Odbywają się też wernisaże, spotkania z artystami oraz tematyczne wystawy fotograficzne.

Muzeum ma własną salę widowiskową, gdzie organizowane są koncerty, spektakle teatralne, spotkania autorskie i wykłady historyczne. Placówka wydaje też dwumiesięcznik „Gazeta Śremska” oraz różne publikacje kulturalno-historyczne.

Dla kogo jest to miejsce

Muzeum sprawdzi się dla różnych grup. Miłośnicy historii regionalnej znajdą tu solidną dawkę informacji o dziejach Śremu i okolic. Rodziny z dziećmi mogą skorzystać z lekcji muzealnych – placówka prowadzi program edukacyjny dostosowany do różnych grup wiekowych.

Osoby zainteresowane sztuką współczesną docenią rotujące wystawy w „akwarium” oraz rzeźby w parku. Nie trzeba być ekspertem – ekspozycja została zaprojektowana tak, żeby była przystępna, bez nadmiernego formalizmu.

Architektura sama w sobie stanowi atrakcję. Połączenie secesyjnej willi z nowoczesnym szklanym pawilonem tworzy ciekawy kontrast. Parter nowej części jest dostępny dla osób z niepełnosprawnością ruchową.

Praktyczne informacje przed wizytą

Muzeum Śremskie znajduje się przy ulicy Adama Mickiewicza 89 w Śremie. Śrem leży około 45 km na południe od Poznania, w kolanie rzeki Warty. Dojazd samochodem z Poznania zajmuje około 40-50 minut. Przed muzeum jest bezpłatny parking.

Godziny otwarcia:

• Poniedziałek: 10:00-14:00 (wystawy czasowe)
• Wtorek: 10:00-14:00 (wystawy czasowe i stałe)
• Środa: 14:00-18:00 (wystawy czasowe i stałe)
• Czwartek: 10:00-14:00 (wystawy czasowe i stałe)
• Piątek: 10:00-14:00 (wystawy czasowe)

Muzeum jest zamknięte w weekendy, chyba że odbywają się specjalne wydarzenia. Warto sprawdzić aktualny program na stronie muzeum lub profilu na Facebooku przed wizytą.

Ceny biletów: Konkretne informacje o cenach najlepiej sprawdzić bezpośrednio w muzeum pod numerem telefonu 61 283-59-38 lub na stronie internetowej muzeum.srem.pl. Instytucja jest samorządową placówką kultury Gminy Śrem.

Na zwiedzanie samej wystawy stałej wystarczy około godziny. Jeśli doliczyć spacer po parku muzealnym, obejrzenie rzeźb i przejście na promenadę nadwarciańską, można spokojnie zaplanować 2-3 godziny. Warto połączyć wizytę z krótkim spacerem po centrum Śremu – stara wieża ciśnień i rynek są w zasięgu kilku minut.

Muzeum prowadzi działalność wydawniczą, więc w recepcji można nabyć broszury i albumy o historii regionu. To dobra pamiątka dla osób zainteresowanych lokalną historią.